1rightarrow.png Dit artikel gaat over de gemeente Amsterdam. Voor de stad Amsterdam: zie Amsterdam; voor andere betekenissen: zie Amsterdam (doorverwijspagina).
Amsterdam
Gemeente in Nederland Flag of the Netherlands.svg
Vlag van de gemeente Amsterdam Wapen van de gemeente Amsterdam
(Details) (Details)
Locatie van de gemeente Amsterdam
Situering
Provincie Noord-Holland
Coördinaten 52°22′NB 4°53′OL
Algemeen
Oppervlakte 219,44 km²
- land 166,29 km²
- water 53,15 km²
Inwoners (1 januari 2010) 767.849? (4618/km²)
Hoofdplaats Amsterdam
Belangrijke verkeersaders A1, A2, A4, A5, A6, A7, A8, A9, A10 (ring), E19, E22, E35, E231,
Politiek
Burgemeester (lijst) Lodewijk Asscher (interim)
Bestuur PvdA, GroenLinks
Zetels
PvdA
VVD
GL
SP
CDA
D66		 45
20
8
7
6
2
2
Economie
Gemiddeld inkomen (2006) € 13.900 per inw.
Gem. WOZ-waarde (2008) € 232.000
WW-uitkeringen (2007) 18 per 1000 inw.
Autobezit (2007) 290 per 1000 inw.
Overig
Postcode(s) 1000-1109
Netnummer(s) 020
CBS-code 0363
CBS-wijkindeling zie wijken en buurten
Website www.amsterdam.nl
Bevolkingspiramide van de gemeente Amsterdam
Portaal  Portaalicoon   Nederland
De Amsterdamse stadsdelen en de ringweg A10
De Amsterdamse gemeente presenteert een slagzin op het Museumplein

Amsterdam is een grootstedelijke gemeente in de Nederlandse provincie Noord-Holland. De gemeente telt 767.849 inwoners (1 januari 2010, bron: CBS) en heeft een oppervlakte van ongeveer 219 km² (waarvan een kwart water). In de gehele agglomeratie (de Stadsregio Amsterdam) wonen ongeveer 1.354.000 mensen.

Inhoud

bewerken Bestuurlijk stelsel

bewerken Stadsdelen

De Gemeente Amsterdam (Sound uitspraak (info·uitleg)) kent, net als de gemeente Rotterdam, een voor Nederland bijzonder bestuurlijk stelsel: de gemeente is verdeeld in 14 stadsdelen en het centraal bestuurde Westelijk Havengebied (Westpoort).

De stadsdelen hebben tussen de 30.000 en 90.000 inwoners en hebben daarmee de omvang van een middelgrote gemeente. Het zijn ook in vergaande mate autonome gemeenten: alle gemeentelijke taken en bevoegdheden zijn aan hen overgedragen met uitzondering van enerzijds de zgn. A-taken die de Gemeente Amsterdam in de Verordening op de Stadsdelen uitdrukkelijk aan het centrale bestuur (de Centrale Stad) heeft voorbehouden en anderzijds de speciale bevoegdheden van de burgemeester (openbare orde, e.d.) waarvan de wet overdracht niet toestaat. De stadsdelen zijn dus o.a. verantwoordelijk voor

  • bouw en onderhoud van woningen, bouwvergunningen voor woningen, kantoren en bedrijven, de ruimtelijke inrichting, het bouwtoezicht.
  • beheer en onderhoud van vrijwel de gehele openbare ruimte, het lokale verkeers- en parkeerbeleid.
  • lokaal-gemeentelijke taken op het gebied van welzijn, sport, onderwijs, kunst en cultuur. Ondersteuning van de instellingen op die gebieden.
  • het grootste deel van de gemeentelijke dienstverlening aan de bevolking (reiniging, openbare verlichting, stadstoezicht, allerhande informatie en vergunningen).
  • voor bevolkingszaken (een burgemeestersbevoegdheid) kan men ook op het stadsdeelkantoor terecht.

Alle wetten en regels die Nederland kent voor gemeenten gelden op overeenkomstige wijze voor de stadsdelen. Dat geldt ook voor hun inrichting. Zo is er een Stadsdeelraad (op dezelfde wijze gekozen als een gemeenteraad), een Dagelijks Bestuur (B&W), een DB-voorzitter (burgemeester), enz. Enige uitzondering: de stadsdelen kennen een (door de Raad) "gekozen burgemeester" (de DB-voorzitter).

De stadsdelen hebben een volwaardig ambtelijk apparaat (zoals gemeenten dat hebben) en kunnen beschikken over een eigen budget. Een belangrijk deel van het gemeentelijk budget van Amsterdam is via het Stadsdeelfonds (à la het Gemeentefonds) overgedragen aan de stadsdelen en staat vrij tot hun beschikking.

Het initiatief voor dit stelsel werd genomen door Michael van der Vlis (PvdA-rapport Macht voor de wijken, 1972) die later als wethouder ook een stevige rol speelde bij de invoering. De stadsdelen werden successievelijk ingesteld. Noord en Osdorp waren de pioniers (1981). Toen uit onderzoek (o.a. opiniepeilingen onder de bevolking) bleek dat de stadsdelen heel behoorlijk aan hun doelstellingen (een effectiever en efficiënter bestuur, dichter bij de bevolking) voldeden kwamen de andere erbij (1987, 1990) met Centrum als hekkensluiter (2002).

bewerken Stadsprovincie

Aansluitend aan de totstandkoming van de stadsdelen was de vorming van de Stadsprovincie Amsterdam gedacht. Die is er echter nooit gekomen. Volgens sommigen werden daarbij de 16 omliggende gemeenten (als nieuwe stadsdelen) geannexeerd, volgens anderen werd "Amsterdam" opgeheven. Bij een referendum bleken de meeste Amsterdammers het laatste te denken en zij stemden de stadsprovincie dus weg. Feitelijk fungeert de Centrale Stad (voor het grondgebied van de gemeente) nu als stadsprovincie: een combinatie van grootstedelijke (ontwikkelings)taken en provinciaal toezicht. De Provincie Noord-Holland heeft, voor zover de wet dat toestaat, een belangrijk deel van haar taken m.b.t. het gemeentelijk grondgebied aan de Centrale Stad gedelegeerd (o.a. om te voorkomen dat er dubbel toezicht ontstaat).

Voor het grondgebied van de oorspronkelijk gedachte stadsprovincie (met uitzondering van Almere) functioneert de plusregio Stadsregio Amsterdam, met beperktere ambities, als opvolger van de stadsprovinciegedachte.

bewerken Indeling in stadsdelen

De Gemeente Amsterdam is bestuurlijk onderverdeeld in 15 deelgebieden. 14 daarvan, de stadsdelen, hebben een eigen raad en dagelijks bestuur met een belangrijk deel van de gemeentelijke bevoegdheden en middelen.

*: Westpoort heeft geen eigen deelraad en wordt direct door de gemeente bestuurd.

Zie ook: Buurten en wijken in Amsterdam

bewerken Chronologische ontwikkeling

  • 1981: instelling van de eerste stadsdelen met stadsdeelraden: Amsterdam-Noord en Osdorp
  • 1987: instelling stadsdelen met stadsdeelraden De Pijp, Watergraafsmeer, Buitenveldert en Zuidoost
  • januari 1990: instelling stadsdelen met stadsdeelraden Westerpark, Oud-West, Oost, Indische buurt/Oostelijk Havengebied, Bos en Lommer, De Baarsjes, Zuid, Rivierenbuurt, Geuzenveld/Slotermeer en Slotervaart/Overtoomse Veld [1]
  • mei 1990: de naam van het stadsdeel Indische buurt/Oostelijk Havengebied wordt gewijzigd in Zeeburg
  • 1998: enkele stadsdelen fuseren:
    • Rivierenbuurt en Buitenveldert vormen samen met een deel van Zuid (Prinses Irenebuurt) het nieuwe stadsdeel Zuideramstel
    • Oost en Watergraafsmeer vormen Oost/Watergraafsmeer
    • De Pijp en Zuid vormen Oud-Zuid
  • 2002: Amsterdam-Centrum krijgt een eigen stadsdeelraad
  • 2004: Slotervaart/Overtoomse Veld gaat verder onder de naam Slotervaart

bewerken Herindeling stadsdelen

In 2008 werd door de gemeente de Commissie Mertens benoemd, die moest onderzoeken of het aantal stadsdelen verminderd kan worden. Begin 2009 kwam het voorstel om het aantal stadsdelen te halveren van 14 tot 7. Ook de takenverdeling tussen Centrale Stad en de stadsdelen wordt gewijzigd. Op 14 april 2009 besloten Burgemeester en Wethouders om dit voorstel over te nemen de stad in te delen in 7 stadsdelen: Centrum, Noord, West, Nieuw-West, Zuid, Oost en Zuidoost. Men wil deze reorganisatie invoeren per 1 mei 2010. De Gemeenteraad heeft op 10 juni 2009 deze beslissing bekrachtigd.[2][3][4][5] De bestaande stadsdeelgrenzen tussen West en Nieuw-West zullen niet veranderen, dus in tegenstelling tot eerdere plannen is niet de A10 de grens, maar blijft de Kolenkitbuurt bij Bos en Lommer en het Rembrandtpark bij Nieuw-West.[5][6]

De zeven stadsdelen vanaf 1 mei 2010:

  • Nieuw-West (Geuzenveld-Slotermeer, Osdorp, Slotervaart)
  • Oost (Oost-Watergraafsmeer, Zeeburg)
  • West (Bos en Lommer, De Baarsjes, Oud-West, Westerpark)
  • Zuid (Oud-Zuid en Zuideramstel)
  • Centrum
  • Noord
  • Zuidoost

bewerken Politiek

bewerken College van Burgemeester en Wethouders

Het College van Burgemeester en Wethouders voor de periode 2006-2010 wordt gevormd door een coalitie van PvdA en GroenLinks (27 van de 45 zetels).

De voorzitter van het college van B&W is burgemeester:

  • waarnemend burgemeester Lodewijk Asscher (PvdA): Openbare Orde en Veiligheid, Communicatie, Juridische Zaken en Bestuurlijk Stelsel, Internationale Samenwerking.

De wethouders (6) zijn:

  • Lodewijk Asscher (PvdA): Financiën, Economische Zaken, (Lucht)haven, onderwijs, inburgering, jeugdzaken en locoburgemeester
  • Freek Ossel (PvdA): Lucht- en Zeehaven, Werk en Inkomen, Diversiteit en Grote Stedenbeleid
  • Carolien Gehrels (PvdA): Kunst en Cultuur, Lokale Media, Sport en Recreatie, Bedrijven, Deelnemingen en Inkoop
  • Hans Gerson (PvdA): Verkeer, Vervoer en Infrastructuur (incl. Noord/Zuidlijn), Volkshuisvesting, Monumenten (aangetreden in maart 2009 als opvolger van Tjeerd Herrema na diens aftreden op 19 februari 2009 vanwege de tegenvallers bij de Noord-Zuidlijn).
  • Maarten van Poelgeest (GroenLinks): Ruimtelijke Ordening en Grondzaken, Waterbeheer, ICT (incl. Glasvezel)
  • Marijke Vos (GroenLinks): Zorg, Milieu, Personeel en Organisatie, Openbare Ruimte en Groen

Hennah Buyne werd op 14 maart 2007 beëdigd als wethouder, nadat haar voorganger Ahmed Aboutaleb staatssecretaris in het kabinet-Balkenende IV was geworden. Ze trad op 16 maart 2008 af en werd opgevolgd door Freek Ossel. De portefeuilles onderwijs en jeugd werden overgedragen aan Lodewijk Asscher.

bewerken Gemeenteraad

bewerken Heden

Uitslagen van de gemeenteraadsverkiezingen van 2002 en 2006:

Gemeenteraadsverkiezingen
Partij % 2002 % 2006 Z. 2002 Z. 2006
PvdA 28,6 39,4 15 20
VVD 18,0 16,3 9 8
GroenLinks 13,0 13,6 6 7
SP 7,7 13,3 4 6
CDA 7,9 4,2 4 2
D66 7,2 4,1 3 2
Amsterdam Anders/De Groenen 3,5 1,9 1 0
ChristenUnie 1,4 1,5 0 0
Leefbaar Amsterdam 5,1 1,3 2 0
Mokum Mobiel 2,3 0,6 1 0
Overige 5,3 3,8 0 0
Opkomst 47,8 50,8 45 45

bewerken Verleden

-

bewerken Gemeenteraad

Vanaf 1962 is de Amsterdamse gemeenteraad als volgt samengesteld:

Gemeenteraadszetels
Partij 1962 1966 1970 1974 1978 1982 1986 1990 1994 1998 2002 2006 2010
PvdA 17 13 12 17 19 17 21 12 14 15 15 20 15
VVD 5 5 6 8 7 10 7 7 8 9 9 8 8
CPN 6 6 8 7 5 6 - - - - - - -
PSP 4 4 1 2 2 3 - - - - - - -
PPR - - - 3 1 1 - - - - - - -
Links Akkoord (CPN/PSP/PPR/EVP) - - - - - - 6 - - - - - -
GroenLinks * - - - - - - - 7 6 7 6 7 7
SP - - - - - - - - 1 3 4 6 3
KVP 8 7 5 - - - - - - - - - -
ARP/CHU 4 5 - - - - - - - - - - -
ARP - - 2 - - - - - - - - - -
CHU - - 1 - - - - - - - - - -
CDA - - - 7 8 6 6 5 3 3 4 2 2
Verkeersbel. 1 - - - - - - - - - - - -
Boerenpartij - 4 - - - - - - - - - - -
Provo - 1 - - - - - - - - - - -
Kabouters - - 5 - - - - - - - - - -
D66 - - 3 1 3 2 3 9 8 4 3 2 7
Bejaardenpartij 65+ - - 2 - - - - - - - - - -
De Groenen *** - - - - - - 1 2 1 3 1 - -
Centrumpartij/CP'86 - - - - - - 1 1 - - - - -
CD - - - - - - - 2 4 - - - -
Mokum Mobiel - - - - - - - - - 1 1 - -
Leefbaar Amsterdam - - - - - - - - - - 2 - -
Trots op Nederland - - - - - - - - - - - - 1
Partij voor de Dieren - - - - - - - - - - - - 1
Red Amsterdam - - - - - - - - - - - - 1
Totaal 45 45 45 45 45 45 45 45 45 45 45 45 45

* GroenLinks nam in 1986 deel als 'Klein Links'. Daarvoor bestond de partij uit de afzonderlijke fracties van CPN, PPR en PSP.

** Het CDA deed in 1974 voor het eerst als één partij mee. Daarvoor bestond de partij uit de afzonderlijke fracties van KVP, ARP en CHU. De laatste twee partijen namen in 1962 en 1966 onder een gezamenlijke lijst deel.

*** Van 1986 tot 1990 Groen Amsterdam en van 1998 tot 2006 Amsterdam Anders/De Groenen.

bewerken College van B&W

De PvdA is altijd de grootste partij geweest in Amsterdamse gemeenteraad. Om die reden is de partij altijd met meerdere wethouders vertegenwoordigd geweest in het College van B&W. Sinds 1946 is de burgemeester van PvdA-huize.

Samenstelling:

  • 1970: PvdA (4), CPN (2), KVP (1), daarnaast één partijloze wethouder.
  • 1974: PvdA (4), CPN (2), PPR (1), PSP (1). Dit College viel in januari 1976.
  • 1978: PvdA (6), CDA (1), CPN (1). Na 1979 verliet de CPN het College en nam de PvdA deze wethouderspost over.
  • 1982: PvdA (4), CDA (2), CPN (2), D66 (1).
  • 1986: PvdA (5), CDA (1), Links Akkoord (1), D66 (1).
  • 1990: PvdA (3), D66 (2), VVD (1), GroenLinks (1).
  • 1994: PvdA (3), VVD (2), D66 (2)
  • 1998: PvdA (3), VVD (2), GroenLinks (2), D66 (1). In 2001 verliet GroenLinks het College.
  • 2002: PvdA (3), VVD (2), CDA (1)
  • 2006: PvdA (4), GroenLinks (2)

bewerken Externe link

Wikimedia Commons

bewerken Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen, noten en/of referenties:

  1. ↑ in de Verordening op de stadsdelen is de benaming Geuzenveld/Slotermeer
  2. ↑ Amsterdam halveert aantal stadsdelen nu.nl.
  3. ↑ Aantal stadsdelen wordt gehalveerd, Parool, 10 juni 2009.
  4. ↑ Amsterdam neemt afscheid van helft stadsdelen, Parool, 10 juni 2009.
  5. ↑ a b Amsterdam telt vanaf 1 mei 2010 zeven stadsdelen, Amsterdam.nl, juli 2009.
  6. ↑ College: halvering stadsdelen, Parool, 15 april 2009.
Stadsdelen van de Gemeente Amsterdam tot 30 april 2010 Gemeente Amsterdam

Amsterdam-Centrum · Amsterdam-Noord · Bos en Lommer · De Baarsjes · Geuzenveld-Slotermeer · Oost-Watergraafsmeer · Osdorp · Oud-West · Oud-Zuid · Slotervaart · Westerpark · Westpoort · Zeeburg · Zuideramstel · Zuidoost
Stadsdelen van de Gemeente Amsterdam vanaf 1 mei 2010 Gemeente Amsterdam

Centrum · Noord · West · Nieuw West · Zuid · Oost · Zuidoost
Plaatsen in de gemeente Gemeente Amsterdam Gemeente Amsterdam

Amsterdam · Amsterdam Zuidoost · Buiksloot · Driemond · Durgerdam · Holysloot · Nieuwendam · 't Nopeind · Oud Osdorp · Ransdorp · Ruigoord · Schellingwoude · Het Schouw · Sloten · Sloterdijk · Zunderdorp
Door Amsterdam (gedeeltelijk) geannexeerde gemeenten Amsterdam

Buiksloot · Nieuwendam · Nieuwer-Amstel · Ransdorp · Sloten · Watergraafsmeer · Weesperkarspel
Stadsregio Amsterdam

Aalsmeer · Amstelveen · Amsterdam · Beemster · Diemen · Edam-Volendam · Haarlemmermeer · Landsmeer · Oostzaan · Ouder-Amstel · Purmerend · Uithoorn · Waterland · Wormerland · Zaanstad · Zeevang
Gemeente · Plusregio · Nederland
Gemeenten in de provincie Noord-Holland Flag North-Holland, Netherlands.svg

Aalsmeer · Alkmaar · Amstelveen · Amsterdam · Andijk · Anna Paulowna · Beemster · Bergen · Beverwijk · Blaricum · Bloemendaal · Bussum · Castricum · Den Helder · Diemen · Drechterland · Edam-Volendam · Enkhuizen · Graft-De Rijp · Haarlem · Haarlemmerliede en Spaarnwoude · Haarlemmermeer · Harenkarspel · Heemskerk · Heemstede · Heerhugowaard · Heiloo · Hilversum · Hoorn · Huizen · Koggenland · Landsmeer · Langedijk · Laren · Medemblik · Muiden · Naarden · Niedorp · Oostzaan · Opmeer · Ouder-Amstel · Purmerend · Schagen · Schermer · Stede Broec · Texel · Uitgeest · Uithoorn · Velsen · Waterland · Weesp · Wervershoof · Wieringen · Wieringermeer · Wijdemeren · Wormerland · Zaanstad · Zandvoort · Zeevang · Zijpe

Nederland · Provincies · Gemeenten